Shloka 56
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
तुल्यरूपायुषः सर्वा अधमोत्तमवर्जिताः / सुखप्राया विशोकाश्च उत्पद्यंते कृते युगे
Transliteration
tulyarūpāyuṣaḥ sarvā adhamottamavarjitāḥ / sukhaprāyā viśokāśca utpadyaṃte kṛte yuge
Translation
कृतयुगात सर्वांचे रूप व आयुष्य समान असते, अधम‑उत्तम भेद नसतो; ते बहुतेक सुखी व शोकविरहित जन्मतात.
Word by Word
तुल्य-रूप-आयुषःhaving equal form and lifespan
तुल्य-रूप-आयुषः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतुल्य (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक) + आयुस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण—'सर्वाः (प्रजाः)' इत्यस्य; अर्थः—'तुल्यं रूपं च आयुः च यस्याः'
सर्वाःall (of them)
सर्वाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
अधम-उत्तम-वर्जिताःfree from (the distinction of) low and high
अधम-उत्तम-वर्जिताः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअधम (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक) + वर्जित (वर्ज् धातोः क्त, कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण—'सर्वाः' इत्यस्य; द्वन्द्व-पूर्वपद (अधम+उत्तम) + क्तान्त; अर्थः—'अधम-उत्तम-भेदेन रहिताः'
सुख-प्रायाःmostly happy
सुख-प्रायाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसुख (प्रातिपदिक) + प्राय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण—'सर्वाः' इत्यस्य; अर्थः—'सुखं प्रायः यस्याः' (mostly happy)
विशोकाःsorrowless
विशोकाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविशोक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण—'सर्वाः' इत्यस्य
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय—समुच्चय (conjunction)
उत्पद्यन्तेare born; arise
उत्पद्यन्ते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootउत्+पद् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
कृतेin the Kṛta (Satya)
कृते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootकृत (कृ धातोः क्त, कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषण—'युगे' इत्यस्य
युगेin the age (yuga)
युगे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन