Shloka 191
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
पूर्वोक्ता या मया तुभ्यं जनानीकं समाश्रिताः / कल्पे ऽतीते पुराण्यासीद्देवाद्यास्तु प्रजा इह
Transliteration
pūrvoktā yā mayā tubhyaṃ janānīkaṃ samāśritāḥ / kalpe 'tīte purāṇyāsīddevādyāstu prajā iha
Translation
ज्या प्रजांचा उल्लेख मी तुला पूर्वी केला, त्या जनसमूहांत आश्रित होत्या; मागील कल्पात त्या प्राचीन होत्या, आणि येथे देव इत्यादीच प्रजा आहेत.
Word by Word
pūrva-uktāḥpreviously mentioned
pūrva-uktāḥ:
Karta (कर्ता/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootpūrva (प्रातिपदिक) + ukta (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण; कर्मधारय/तत्पुरुष (पूर्वं उक्ताः)
yāḥwho/which (fem. pl.)
yāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम
mayāby me
mayā:
Karana (करण/Agent-instrument)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग (सर्वनाम), तृतीया-विभक्ति, एकवचन
tubhyamto you
tubhyam:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootyuṣmad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formचतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन
jana-anīkamthe multitude of people
jana-anīkam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootjana (प्रातिपदिक) + anīka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (janānām anīkam)
samāśritāḥhaving resorted to/attached to
samāśritāḥ:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootsam-ā-śri (धातु)
Formकृदन्त—भूतकृदन्त/क्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
kalpein the kalpa
kalpe:
Adhikarana (अधिकरण/Time-location)
TypeNoun
Rootkalpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
atītethat had passed
atīte:
Adhikarana (अधिकरण/Time-location)
TypeAdjective
Rootati-ita (कृदन्त from i/√इ)
Formकृदन्त—क्त (past participle), पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying kalpe)
purāṇīancient/old
purāṇī:
Karta (कर्ता/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootpurāṇī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying prajā)
āsītwas
āsīt:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
deva-ādyāḥbeginning with the gods
deva-ādyāḥ:
Karta (कर्ता/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootdeva (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying prajāḥ); तत्पुरुष (देवाः आदयः)
tuindeed/but
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/अन्वय-अव्यय (particle: but/indeed)
prajāḥcreatures
prajāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
ihahere
iha:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place: here)