Shloka 179
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
भिक्षोर्व्रतानि पंचात्र भैक्ष्यवेदव्रतानि च / तेषां स्थानान्यशुष्मिं च संस्थिताना मचष्ट सः
Transliteration
bhikṣorvratāni paṃcātra bhaikṣyavedavratāni ca / teṣāṃ sthānānyaśuṣmiṃ ca saṃsthitānā macaṣṭa saḥ
Translation
येथे भिक्षूची पाच व्रते आणि भैक्ष्य-वेदव्रते सांगितली आहेत; तसेच त्या व्रतांची स्थाने व ‘अशुष्मिन्’मध्ये स्थित असलेल्यांचे वर्णन त्याने केले।
Word by Word
भिक्षोःof the mendicant
भिक्षोः:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootभिक्षु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
व्रतानिvows
व्रतानि:
कर्म (कर्म/Accusative object)
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), बहुवचन
पञ्चfive
पञ्च:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्या/प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः; बहुवचनार्थे (indeclinable numeral used adjectivally)
अत्रhere
अत्र:
अधिकरण (अधिकरण/Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
भैक्ष्य-वेद-व्रतानिalms-and-Veda vows
भैक्ष्य-वेद-व्रतानि:
कर्म (कर्म/Accusative object)
TypeNoun
Rootभैक्ष्य (प्रातिपदिक) + वेद (प्रातिपदिक) + व्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), बहुवचन; षष्ठी/तत्पुरुष-समास (determinative: 'vows connected with alms and Veda')
चand
च:
समुच्चय (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
तेषाम्of those
तेषाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन
स्थानानिplaces/abodes
स्थानानि:
कर्म (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), बहुवचन
अशुष्मिन्in Aśuṣmin
अशुष्मिन्:
अधिकरण (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootअशुष्मिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; स्थाननाम (proper/place-name)
चand
च:
समुच्चय (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
संस्थितानाम्of those who are stationed/abiding
संस्थितानाम्:
सम्बन्ध (Genitive qualifier)
TypeAdjective
Rootसम्-स्था (धातु) → संस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (past participle), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन; 'स्थित' = having been situated/abiding
अचष्टtold/declared
अचष्ट:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootचक्ष् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
सःhe
सः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन