Shloka 15
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
स्वर्गादौ कांतिविष्टास्ते स्वभावेनैव नान्यथा / सप्तद्वीपा समुद्राश्च अन्योन्यस्यानुमंडलम्
Transliteration
svargādau kāṃtiviṣṭāste svabhāvenaiva nānyathā / saptadvīpā samudrāśca anyonyasyānumaṃḍalam
Translation
ते स्वर्गादि लोकांत स्वभावतःच तेजस्वी आहेत, अन्यथा नाही; सात द्वीप व समुद्र परस्परांना वलयाकार वेढून आहेत.
Word by Word
स्वर्ग-आदौin heaven and the like
स्वर्ग-आदौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्वर्ग + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; तत्पुरुष (समाहार/निर्देश): स्वर्गः आदिः यस्य/यत्र
कान्ति-विष्टाःpervaded with radiance
कान्ति-विष्टाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकान्ति + विष्/विश् (धातु) → विष्ट (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (PPP) ‘विष्ट’, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; उपपद-तत्पुरुष: कान्त्या विष्टाः (entered/pervaded by radiance)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन
स्वभावेनby (their) nature
स्वभावेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootस्वभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (emphasis)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय, निषेध (negation particle)
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
सप्त-द्वीपाःthe seven islands
सप्त-द्वीपाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसप्त (संख्या) + द्वीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; द्विगु-समास (numeral compound)
समुद्राःoceans
समुद्राः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
अन्योन्यस्यof one another
अन्योन्यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअन्योन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन; ‘of one another’
अनु-मण्डलम्a surrounding ring/encircling belt
अनु-मण्डलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय) + मण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अव्ययीभाव: अनु मण्डलम् = surrounding circle/belt