Shloka 127
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
अफालकृष्टाश्चानुप्ता ग्राभ्यारम्याश्चतुर्द्दश / ऋतुपुष्पफलाश्चैव वृक्षा गुल्माश्च जज्ञिरे
Transliteration
aphālakṛṣṭāścānuptā grābhyāramyāścaturddaśa / ṛtupuṣpaphalāścaiva vṛkṣā gulmāśca jajñire
Translation
नांगर न चालवता व न पेरता, ग्राम्य व रम्य अशा चौदा प्रकारच्या (औषधी) झाल्या. तसेच ऋतुनुसार फुले-फळे देणारे वृक्ष आणि झुडपेही उत्पन्न झाली.
Word by Word
अ-फाल-कृष्टाःnot ploughed
अ-फाल-कृष्टाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ-फाल-कृष्ट (प्रातिपदिक; कृष्ट = √कृष् (धातु) क्त-प्रत्ययान्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; नञ्-तत्पुरुष (फालेन न कृष्टाः)
चand
च:
Samucchaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
अनुप्ताःunsown
अनुप्ताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनुप्त (प्रातिपदिक; उप्त = √वप् (धातु) क्त-प्रत्ययान्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; नञ्-युक्त क्त-प्रत्ययान्त
ग्राभ्य-रम्याःpleasant/fit for villages (cultivable)
ग्राभ्य-रम्याः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootग्राभ्य-रम्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; कर्मधारय (ग्राभ्याः रम्याः)
चतुर्दशfourteen
चतुर्दश:
Visheshana (विशेषण)
TypeNoun
Rootचतुर्दश (संख्याशब्द/अव्ययवत्)
Formसंख्यावाचक; प्रथमा (1st case), बहुवचनार्थे (indeclinable-like numeral used adjectivally)
ऋतु-पुष्प-फलाःseasonal in flowers and fruits
ऋतु-पुष्प-फलाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootऋतु-पुष्प-फल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; तत्पुरुष (ऋतौ पुष्पं फलं च येषाम्/येषु)
चand
च:
Samucchaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
एवindeed
एव:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
वृक्षाःtrees
वृक्षाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन
गुल्माःshrubs, thickets
गुल्माः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगुल्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन
चand
च:
Samucchaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
जज्ञिरेwere born, arose
जज्ञिरे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपद