Shloka 72
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
ततो ऽसृजत्पुनर्ब्रह्मा रुद्रं रोषत्मसंभवम् / संकल्पं चैव धर्म च सर्वेषामेव पर्वतौ
Transliteration
tato 'sṛjatpunarbrahmā rudraṃ roṣatmasaṃbhavam / saṃkalpaṃ caiva dharma ca sarveṣāmeva parvatau
Translation
त्यानंतर ब्रह्म्याने पुन्हा क्रोधात्मा रुद्राची निर्मिती केली; तसेच सर्वांचा आधार असलेले संकल्प आणि धर्मही प्रकट केले।
Word by Word
tataḥthen/thereafter
tataḥ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Avyaya), अव्यय-प्रकारः: क्रियाविशेषणम् (adverb of sequence)
asṛjatcreated/emitted
asṛjat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsṛj (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम् (singular)
punaḥagain
punaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunar (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Avyaya), पुनरर्थकं क्रियाविशेषणम् (adverb: again)
brahmāBrahmā
brahmā:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः (masculine), प्रथमा (1st case/nominative), एकवचनम् (singular)
rudramRudra
rudram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrudra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचनम्
roṣa-ātma-saṃbhavamborn of an angry nature
roṣa-ātma-saṃbhavam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootroṣa (प्रातिपदिक) + ātman (प्रातिपदिक) + saṃbhava (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमासः (determinative): रोषात्मा (whose nature is anger) + सम्भव (born from); पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying rudram)
saṃkalpamSaṃkalpa (resolve)
saṃkalpam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsaṃkalpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)
evaindeed/just
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारणार्थक-निपातः (particle of emphasis)
dharmamDharma
dharmam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)
sarveṣāmof all
sarveṣām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग-प्रयोगः, षष्ठी (6th/genitive), बहुवचनम् (plural)
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारणार्थक-निपातः
parvatauthe two Parvatas (mountains/personified)
parvatau:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootparvata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्विवचनम् (dual); प्रथमा/द्वितीया (nom./acc. dual—form identical)