Shloka 19
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
नानाछन्दोगतिपथो गुह्योपनिषदासनः / मायापत्नीसहायो वै गिरिशृङ्गमिवोच्छ्रयः
Transliteration
nānāchandogatipatho guhyopaniṣadāsanaḥ / māyāpatnīsahāyo vai giriśṛṅgamivocchrayaḥ
Translation
तो नानाछंदांच्या गतीचा पथ धारण करणारा, गुह्य उपनिषदांना आसन मानणारा आहे. मायारूपी पत्नीच्या सहाय्याने, पर्वतशिखरासारखा उन्नत आहे.
Word by Word
नाना-छन्दः-गति-पथःthe path of movements in various metres
नाना-छन्दः-गति-पथः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनाना (अव्यय/प्रातिपदिक) + छन्दस् (प्रातिपदिक) + गति (प्रातिपदिक) + पथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः (नानाछन्दसां गतिः पथः)
गुह्य-उपनिषद्-आसनःhaving the secret Upaniṣads as his seat/abode
गुह्य-उपनिषद्-आसनः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगुह्य (प्रातिपदिक) + उपनिषद् (प्रातिपदिक) + आसन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः (गुह्याः उपनिषदः आसनम्/आश्रयः यस्य)
माया-पत्नी-सहायःhaving Māyā as consort and helper
माया-पत्नी-सहायः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootमाया (प्रातिपदिक) + पत्नी (प्रातिपदिक) + सहाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः (मायायाः पत्नी तया सहायः/पत्नी-सहायः)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis/assurance)
गिरि-शृङ्गम्a mountain peak
गिरि-शृङ्गम्:
Upamana (उपमान/Standard of comparison)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक) + शृङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (गिरेः शृङ्गम्)
इवlike
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/Comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमार्थक-अव्यय (comparative particle)
उच्छ्रयःloftiness; towering height
उच्छ्रयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootउच्छ्रय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन