Shloka 110
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
तत्र कल्पान् दशस्थित्वा सत्यं गच्छन्ति ते पुनः / ते लोका ब्रह्मलोकं वै अपरावर्तिनीं गतिम्
Transliteration
tatra kalpān daśasthitvā satyaṃ gacchanti te punaḥ / te lokā brahmalokaṃ vai aparāvartinīṃ gatim
Translation
तेथे दहा कल्पे राहून ते पुन्हा सत्यलोकास जातात; ते लोक म्हणजेच ब्रह्मलोक—जिथून परत येणे नाही अशी गती।
Word by Word
tatrathere
tatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
FormDeśa-avyaya/adverb (देश-अव्यय)
kalpān(for) kalpas
kalpān:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeNoun
Rootkalpa (प्रातिपदik)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Bahuvacana (बहुवचन)
daśaten
daśa:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdaśa (संख्या-प्रातिपदik)
FormNumeral (संख्या), indeclinable-like in many uses; here qualifying kalpān = ‘ten’
sthitvāhaving stayed
sthitvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootsthā (धातु) → sthitvā (कृदन्त)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त)
satyamto Satya (Satyaloka)/truth
satyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsatya (प्रातिपदik)
FormNapumsaka (नपुंसकलिङ्ग), Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana (एकवचन)
gacchantigo
gacchanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
FormLaṭ-lakāra (लट्/Present), Prathama-puruṣa (3rd/प्रथमपुरुष), Bahuvacana (बहुवचन)
tethey
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदik)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st/प्रथमा), Bahuvacana (बहुवचन)
punaḥagain
punaḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
FormKāla-avyaya/adverb (काल-अव्यय)
tethose
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदik)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st/प्रथमा), Bahuvacana (बहुवचन)
lokāḥworlds/beings (in those worlds)
lokāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदik)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st/प्रथमा), Bahuvacana (बहुवचन)
brahma-lokamBrahmaloka
brahma-lokam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदik) + loka (प्रातिपदik)
FormTatpuruṣa (षष्ठी-तत्पुरुष) ‘brahmaṇaḥ lokaḥ’; Puṃliṅga, Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana (एकवचन)
vaiindeed
vai:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormNipāta/particle (निपात), emphasis
aparāvartinīmnon-returning
aparāvartinīm:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roota-parā-āvartinī (प्रातिपदik)
FormStrīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana (एकवचन), agrees with gatim
gatimstate/goal
gatim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgati (प्रातिपदik)
FormStrīliṅga, Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana (एकवचन)