Shloka 60
Pṛthivī-dohaṇa (The Milking of the Earth) and the Praise of King Pṛthu
Devanagari script
वैवस्वतस्य वक्ष्यामि सांप्रतस्य महात्मनः / समासव्यासतः सर्गं ब्रुवतो मे निबोधत
Transliteration
vaivasvatasya vakṣyāmi sāṃpratasya mahātmanaḥ / samāsavyāsataḥ sargaṃ bruvato me nibodhata
Translation
आता मी वर्तमान महात्मा वैवस्वताचा सर्ग संक्षेप व विस्ताराने सांगतो; माझे म्हणणे लक्ष देऊन ऐका.
Word by Word
वैवस्वतस्यof Vaivasvata (Manu)
वैवस्वतस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootवैवस्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति; एकवचन
वक्ष्यामिI shall tell
वक्ष्यामि:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future); उत्तमपुरुष (1st person); एकवचन; परस्मैपद
सांप्रतस्यof the present (one)
सांप्रतस्य:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसांप्रत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी; एकवचन; ‘present/current’ (qualifying महात्मनः)
महात्मनःof the great-souled one
महात्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति; एकवचन
समास-व्यसतःbriefly and in detail
समास-व्यसतः:
Sambandha (सम्बन्ध/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootसमास (प्रातिपदिक) + व्यास (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास; तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb); ‘संक्षेपविस्तराभ्याम्’ (briefly and in detail)
सर्गम्the creation account
सर्गम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative); एकवचन
ब्रुवतःof me speaking
ब्रुवतः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले कृदन्त (present active participle, शतृ); पुंलिङ्ग; षष्ठी; एकवचन; ‘of me who am speaking’
मेmy; to me
मे:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-एकवचन (Genitive/Dative singular enclitic)
निबोधतunderstand; heed
निबोधत:
Karta (कर्ता/आज्ञा-ग्रहिता)
TypeVerb
Rootनि-बुध् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative); मध्यमपुरुष (2nd person); बहुवचन; परस्मैपद