Shloka 124
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
धन्यं यशस्यमायुष्यं पुण्यं वेदैश्च संमितम् / रहस्यमृषिभिः प्रोक्तं शृणुयाद्यो ऽनसूयकः
Transliteration
dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ puṇyaṃ vedaiśca saṃmitam / rahasyamṛṣibhiḥ proktaṃ śṛṇuyādyo 'nasūyakaḥ
Translation
ही कथा धन्य करणारी, यश देणारी, आयुष्य वाढविणारी, पुण्यरूप व वेदसम्मत आहे; ऋषींनी सांगितलेले हे रहस्य जो अनसूयक आहे तो ऐको।
Word by Word
dhanyamblessed
dhanyam:
Visheshana (विशेषण/predicate adjective)
TypeAdjective
Rootdhanya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; विधेय-विशेषण
yaśasyamfame-bestowing
yaśasyam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootyaśasya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘यशः’सम्बन्धि (fame-giving)
āyuṣyamlife-prolonging
āyuṣyam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootāyuṣya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; आयुः-वर्धक (life-prolonging)
puṇyammeritorious
puṇyam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpuṇya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
vedaiḥby the Vedas
vedaiḥ:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootveda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
saṃmitamvalidated/approved
saṃmitam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsam + mā (मा धातु) + kta (कृत् प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘सम्’ उपसर्ग (measured/approved)
rahasyamsecret teaching
rahasyam:
Karma (कर्म/object of ‘śṛṇuyāt’)
TypeNoun
Rootrahasya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
ṛṣibhiḥby sages
ṛṣibhiḥ:
Kartr̥ (कर्ता/agent in passive)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन
proktamdeclared
proktam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpra + vac (वच् धातु) + kta (कृत् प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘प्र’ उपसर्ग (spoken/declared)
śṛṇuyātshould hear
śṛṇuyāt:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootśru (श्रु धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष? (actually 3rd person), एकवचन; ‘should hear’
yaḥwho
yaḥ:
Karta (कर्ता/subject of śṛṇuyāt)
TypeNoun
Rootyad (यद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
anasūyakaḥnon-envious
anasūyakaḥ:
Visheshana (विशेषण of yaḥ)
TypeAdjective
Rootanasūyaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; अ-प्रत्यय (non-envious, non-censorious)