Shloka 116
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
तेषु तेषु तु पात्रेषु दुह्यमाना वसुंधरा / प्रादाद्यथेप्सि तं क्षीरं तेन प्राणानधारयन्
Transliteration
teṣu teṣu tu pātreṣu duhyamānā vasuṃdharā / prādādyathepsi taṃ kṣīraṃ tena prāṇānadhārayan
Translation
वसुंधरा ज्या-ज्या पात्रांत दुहिली गेली, त्या-त्या पात्रांत तिने इच्छित क्षीर दिले; त्याने त्यांनी प्राण धारण केले.
Word by Word
तेषुin those
तेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; सर्वनाम
तेषुin each of those
तेषु:
अधिकरण (Locative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; पुनरुक्ति (repetition for distributive sense)
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वय-अव्यय (particle: but/indeed)
पात्रेषुin the vessels
पात्रेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootपात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन
दुह्यमानाbeing milked
दुह्यमाना:
क्रिया-विशेष (Predicative participle)
TypeVerb
Rootदुह्यमान (कृदन्त, √दुह्)
Formवर्तमानकाले कर्मणि शतृ/शानच्-प्रत्यय (present passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
वसुंधराthe Earth
वसुंधरा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootवसुंधरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
प्रादात्gave
प्रादात्:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Root√दा (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
यथाas, according to
यथा:
सम्बन्ध (Manner)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकार-अव्यय (adverb: as/according to)
ईप्सिyou desired
ईप्सि:
क्रिया (Subordinate verb)
TypeVerb
Root√आप्/√ईप्स् (धातु; desiderative sense)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; (ईप्स् = to desire/seek)
तम्that
तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम
क्षीरम्milk
क्षीरम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootक्षीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
तेनby that/with that
तेन:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम
प्राणान्life-breaths, lives
प्राणान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
अधारयन्they sustained/maintained
अधारयन्:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Root√धृ (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन