Shloka 109
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
तस्यापराधाद्वेनस्य प्रकोपस्तु महानभूत् / प्रजार्थमृषयो यस्यममन्थुर्दक्षिणां करम्
Transliteration
tasyāparādhādvenasya prakopastu mahānabhūt / prajārthamṛṣayo yasyamamanthurdakṣiṇāṃ karam
Translation
वेनाच्या त्या अपराधामुळे महान् कोप उत्पन्न झाला; प्रजेसाठी ऋषींनी त्याचा उजवा हात मंथन केला.
Word by Word
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
अपराधात्from (his) offense
अपराधात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootअपराध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (हेतु/अपादान), एकवचन
वेनस्यof Vena
वेनस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootवेन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
प्रकोपःwrath, anger
प्रकोपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रकोप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तुbut
तु:
—
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (contrastive particle)
महान्great
महान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (प्रकोपः इति)
अभूत्arose, became
अभूत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्गः अ- (अभूत्)
प्रजा-अर्थम्for the sake of the subjects
प्रजा-अर्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; चतुर्थी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थे (प्रजानां अर्थाय/हिताय)
ऋषयःsages
ऋषयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धे
ममन्थुःchurned, rubbed (produced by churning)
ममन्थुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√मन्थ् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
दक्षिणाम्right (hand)
दक्षिणाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (करम् इति)
करम्hand
करम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन