Shloka 80
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
ऋचां दशसहस्राणि ह्यशीतिस्त्रिंशदेव तु / सहस्रमेकं मन्त्राणामृचामुक्तं प्रमाणतः
Transliteration
ṛcāṃ daśasahasrāṇi hyaśītistriṃśadeva tu / sahasramekaṃ mantrāṇāmṛcāmuktaṃ pramāṇataḥ
Translation
ऋचा दहा सहस्र आहेत, आणि खरे तर ऐंशी व तीसही. प्रमाणानुसार मंत्रांच्या ऋचा एक सहस्र सांगितल्या आहेत.
Word by Word
ऋचाम्of the Ṛks
ऋचाम्:
Sambandha (सम्बन्धः/षष्ठी)
TypeNoun
Rootऋच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति, बहुवचन
दशसहस्राणिten thousands (ten thousand units)
दशसहस्राणि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदशसहस्र (प्रातिपदिक) = दश + सहस्र
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; संख्यावाचक
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle: indeed)
अशीतिःeighty
अशीतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअशीतिः (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; संख्यावाचक
त्रिंशत्thirty
त्रिंशत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रिंशत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; संख्यावाचक
एवjust; only
एव:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण-निपात (particle of emphasis)
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विभेदक-निपात (adversative particle: but)
सहस्रम्a thousand
सहस्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
एकम्one
एकम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; संख्याविशेषण
मन्त्राणाम्of mantras
मन्त्राणाम्:
Sambandha (सम्बन्धः/षष्ठी)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति, बहुवचन
ऋचाम्of the Ṛks
ऋचाम्:
Sambandha (सम्बन्धः/षष्ठी)
TypeNoun
Rootऋच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति, बहुवचन
उक्तम्is said
उक्तम्:
Kriya (क्रिया/भूतकर्मणि)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
प्रमाणतःaccording to the measure/authority
प्रमाणतः:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootप्रमाणतः (अव्यय)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb: 'according to')