Shloka 49
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
एते लाङ्गलिनः शिष्याः संहिता यैः प्रवर्त्तिताः / एको हिरण्यनाभस्य कृतः शिष्यो नृपात्मजः
Transliteration
ete lāṅgalinaḥ śiṣyāḥ saṃhitā yaiḥ pravarttitāḥ / eko hiraṇyanābhasya kṛtaḥ śiṣyo nṛpātmajaḥ
Translation
हे लाङ्गलि यांचे शिष्य; ज्यांनी संहिता प्रवर्तित केल्या. त्यांपैकी एक हिरण्यनाभाचा शिष्य—राजपुत्र—नियुक्त झाला.
Word by Word
etethese
ete:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
lāṅgalinaḥthe Lāṅgalins
lāṅgalinaḥ:
Karta (कर्ता/Subject; apposition to 'ete')
TypeNoun
Rootlāṅgalin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'लाङ्गलिन्' (having a plough; group-name)
śiṣyāḥdisciples
śiṣyāḥ:
Karta (कर्ता/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootśiṣya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
saṃhitāḥSaṃhitās/collections
saṃhitāḥ:
Karma (कर्म/Object of 'pravarttitāḥ' in passive sense)
TypeNoun
Rootsaṃhitā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
yaiḥby whom
yaiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; relative pronoun
pravarttitāḥwere propagated/put into circulation
pravarttitāḥ:
Kriyā (क्रिया/Predication)
TypeVerb
Rootpra√vṛt (धातु) + ita (कृत्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'were set in motion/propagated' (agreeing with saṃhitāḥ)
ekaḥone
ekaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक; संख्या)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
hiraṇyanābhasyaof Hiraṇyanābha
hiraṇyanābhasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Roothiraṇyanābha (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; समासः हिरण्य + नाभ (कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः: 'golden-naveled')
kṛtaḥwas made/appointed
kṛtaḥ:
Kriyā (क्रिया/Predication)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु) + ta (कृत्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थः 'was made/appointed'
śiṣyaḥa disciple
śiṣyaḥ:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeNoun
Rootśiṣya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
nṛpātmajaḥa king's son
nṛpātmajaḥ:
Karta (कर्ता/Subject; apposition to 'ekaḥ/śiṣyaḥ')
TypeNoun
Rootnṛpa + ātmaja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नृपस्य आत्मजः)