Shloka 172
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
युगख्या या समुद्दिष्टा प्रागेतस्मिन्मयानघाः / कृतत्रेतादिसंयुक्तं चतुर्युगमिति स्मृतम्
Transliteration
yugakhyā yā samuddiṣṭā prāgetasminmayānaghāḥ / kṛtatretādisaṃyuktaṃ caturyugamiti smṛtam
Translation
हे निष्पापांनो! मी पूर्वी सांगितलेली युगसंज्ञा कृत, त्रेता इत्यादींनी संयुक्त होऊन ‘चतुर्युग’ म्हणून स्मृत आहे.
Word by Word
युगख्याthe yuga-name/term ‘yuga’
युगख्या:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयुग-ख्या (प्रातिपदिक; युग + ख्या)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
याwhich
या:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
समुद्दिष्टाhas been indicated
समुद्दिष्टा:
Kriya (क्रिया/predicative)
TypeAdjective
Rootसम्-उद्-दिश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
प्राक्earlier
प्राक्:
Adhikarana (अधिकरण/temporal)
TypeIndeclinable
Rootप्राक् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: earlier/before)
एतस्मिन्in this (context)
एतस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सर्वनाम
मयाby me
मया:
Kartr-karana (कर्तृकरण/agent in passive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
अनघाःO sinless ones
अनघाः:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootअनघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), बहुवचन
कृतत्रेतादिसंयुक्तम्combined with Kṛta, Tretā, etc.
कृतत्रेतादिसंयुक्तम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootकृत-त्रेता-आदि-संयुक्त (प्रातिपदिक; कृत + त्रेता + आदि + संयुक्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
चतुर्युगम्the set of four yugas
चतुर्युगम्:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeNoun
Rootचतुर्-युग (प्रातिपदिक; चतुर् + युग)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समास (numerical compound)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (quotative particle)
स्मृतम्is remembered/called
स्मृतम्:
Kriya (क्रिया/Predicative)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘is called/remembered’