Shloka 156
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
एवं देवयुगानीह दशकृत्वो विवर्त्य वै / जनलोकात्तपोलोकं गच्छन्तीहानिवर्त्तकम्
Transliteration
evaṃ devayugānīha daśakṛtvo vivartya vai / janalokāttapolokaṃ gacchantīhānivarttakam
Translation
अशा रीतीने येथे देवयुग दहा वेळा आवर्तित करून ते जनलोकातून तपोलोकात जातात, जिथून परत येणे नसते।
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (thus)
देवयुगानिdivine ages (deva-yugas)
देवयुगानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेवयुग (प्रातिपदिक: देव + युग)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया बहुवचन; Accusative plural (extent/count)
इहhere
इह:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (here/in this context)
दशकृत्वःten times
दशकृत्वः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदशकृत्वस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; संख्यापूर्वक-आवृत्तिवाचक (ten times)
विवर्त्यhaving turned back
विवर्त्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवि√वृत् (धातु)
Formल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव), Absolutive/gerund; ‘having turned/returned’
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphasis)
जनलोकात्from Janaloka
जनलोकात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootजनलोक (प्रातिपदिक: जन + लोक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी एकवचन; Ablative singular
तपोलोकम्to Tapoloka
तपोलोकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतपोलोक (प्रातिपदिक: तपस् + लोक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; Accusative singular (goal)
गच्छन्तिthey go
गच्छन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; Present 3rd pl.
इहhere
इह:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्त-देशवाचक (here)
अनिवर्त्तकम्non-returning (from which there is no return)
अनिवर्त्तकम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनिवर्तक (प्रातिपदिक: अ- + निवर्तक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; agrees with तपोलोकम् (as ‘non-returning’)