Shloka 38
युगप्रजालक्षणम् ऋषिप्रवरवर्णनं च
Yuga–Prajā-Lakṣaṇa and the Enumeration of Eminent Ṛṣis
Devanagari script
ह्रीङ्कारः प्रणवो गीतः प्रस्तावश्च चतुर्थकम् / पञ्चमः प्रतिहोत्रश्च षष्ठमाहुरुपद्रवम्
Transliteration
hrīṅkāraḥ praṇavo gītaḥ prastāvaśca caturthakam / pañcamaḥ pratihotraśca ṣaṣṭhamāhurupadravam
Translation
ह्रींकार, प्रणव, गीत आणि प्रस्ताव—हे चौथे; पाचवे प्रतिहोत्र, आणि सहावे ‘उपद्रव’ असे म्हणतात।
Word by Word
hrīṅkāraḥthe syllable/sound “hrīṅ”
hrīṅkāraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothrīṅkāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
praṇavaḥpraṇava (oṃ)
praṇavaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpraṇava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
gītaḥis sung/recited
gītaḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootgīta (कृदन्त; √gai धातु, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त used predicatively; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
prastāvaḥthe prelude (prastāva)
prastāvaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprastāva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
caturthakamthe fourth (part)
caturthakam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootcaturthaka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; क्रमवाचक (the fourth item)
pañcamaḥthe fifth (one)
pañcamaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpañcama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रमवाचक (the fifth)
pratihotraḥpratihotra (a chant/response)
pratihotraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpratihotra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
ṣaṣṭhamthe sixth (part)
ṣaṣṭham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootṣaṣṭha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; क्रमवाचक (the sixth item)
āhuḥthey say/call
āhuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√ah (अह् धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
upadravamdisturbance, impediment
upadravam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootupadrava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन; विधेय-नाम (predicate object)