Shloka 6
चतुर्युगाख्यान (Caturyuga-Ākhyāna) — Yuga-wise Origins and Measurements of Beings
Devanagari script
अङ्गुलानां शतं पूर्णमष्टपञ्चाशदुत्तरम् / देवासुरप्रमाणं तु उच्छ्रयात्कलिजैः स्मृतम्
Transliteration
aṅgulānāṃ śataṃ pūrṇamaṣṭapañcāśaduttaram / devāsurapramāṇaṃ tu ucchrayātkalijaiḥ smṛtam
Translation
अंगुळांचे पूर्ण शंभर आणि त्यावर अठ्ठावन्न—देव व असुरांचे उंचीचे हे प्रमाण कलियुगातील जनांनी सांगितले आहे।
Word by Word
अङ्गुलानाम्of fingers (aṅgulas)
अङ्गुलानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootअङ्गुलि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/षष्ठी), बहुवचन
शतम्a hundred
शतम्:
प्रमाण (Measure/प्रमाण)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन
पूर्णम्complete, full
पूर्णम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपूर्ण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; विशेषणम् शतम् प्रति
अष्टपञ्चाशत्-उत्तरम्with fifty-eight added (i.e., +58)
अष्टपञ्चाशत्-उत्तरम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअष्ट (प्रातिपदिक) + पञ्चाशत् (प्रातिपदिक) + उत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; संख्याविशेषणम्—‘अष्टपञ्चाशत्’ (=58) ‘उत्तर’ (=more) → ‘58 अधिकम्’
देव-असुर-प्रमाणम्the measure/standard of devas and asuras
देव-असुर-प्रमाणम्:
विषय/प्रमेय (Topic/विषय)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + असुर (प्रातिपदिक) + प्रमाण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; ‘देवानाम् असुराणां च प्रमाणम्’
तुindeed/but
तु:
सम्बन्धसूचक (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधानार्थक/विरोधार्थक निपात (particle: but/indeed)
उच्छ्रयात्from height (as the basis)
उच्छ्रयात्:
अपादान (Source/Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootउच्छ्रय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/पञ्चमी), एकवचन; हेतौ/अपादाने
कलिजैःby/with those of the Kali age
कलिजैः:
करण (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootकलिज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/तृतीया), बहुवचन; करणत्वे
स्मृतम्is stated/remembered
स्मृतम्:
कर्मणि-प्रयोगे विधेय (Predicative in passive)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formकृदन्त—भूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘स्मृत’ = ‘said/remembered’