Shloka 50
चतुर्युगाख्यान (Caturyuga-Ākhyāna) — Yuga-wise Origins and Measurements of Beings
Devanagari script
स्वामिना रक्ष्यमाणानामुत्सृष्टानां च संभ्रमे / परस्वानामनादानमलोभ इति कीर्त्यते
Transliteration
svāminā rakṣyamāṇānāmutsṛṣṭānāṃ ca saṃbhrame / parasvānāmanādānamalobha iti kīrtyate
Translation
स्वामीने राखलेले असो वा गडबडीत टाकून दिलेले असो—परधन न घेणे यालाच ‘अलोभ’ म्हणतात.
Word by Word
स्वामिनाby the master/owner
स्वामिना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootस्वामिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन
रक्ष्यमाणानाम्of those being protected
रक्ष्यमाणानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootरक्ष् (धातु)
Formकृदन्त: शानच् (वर्तमान कर्मणि/आत्मनेपद-प्रत्यय; passive present participle), पुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन
उत्सृष्टानाम्of those abandoned/left
उत्सृष्टानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootउत् + सृज् (धातु)
Formकृदन्त: क्त, पुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
संभ्रमेin confusion/panic
संभ्रमे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंभ्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; अधिकरण (locative)
परस्वानाम्of others' property
परस्वानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपर + स्व (प्रातिपदिक-द्वय)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन; समासः पर-स्व (षष्ठी-तत्पुरुष)
अनादानम्non-taking / not appropriating
अनादानम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअन् + आदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; समासः अन् (नञ्) + आदान (तत्पुरुष)
अलोभःnon-greed
अलोभः:
Pratijna/Predicate (विधेय)
TypeNoun
Rootअलोभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; समासः अ (नञ्) + लोभ (तत्पुरुष)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formपरामर्शक अव्यय (quotative)
कीर्त्यतेis proclaimed/called
कीर्त्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकीर्त् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)