Shloka 55
Yuga-Vibhāga and Kāla-Pramāṇa
Measures of Time and the Four Yugas
Devanagari script
आरंभयज्ञाः क्षत्राश्च हविर्यज्ञा विशस्तथा / परिचारयज्ञाः शूद्रास्तु जपयज्ञा द्विजोत्तमाः
Transliteration
āraṃbhayajñāḥ kṣatrāśca haviryajñā viśastathā / paricārayajñāḥ śūdrāstu japayajñā dvijottamāḥ
Translation
क्षत्रिय आरंभ-यज्ञ करतात, आणि वैश्य हविर्-यज्ञ करतात. शूद्र परिचार-यज्ञात रत असतात, तर श्रेष्ठ द्विज जप-यज्ञ करतात.
Word by Word
आरम्भ-यज्ञाःundertaking-sacrifices
आरम्भ-यज्ञाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआरम्भ (प्रातिपदिक) + यज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'yajñas of undertaking/beginning'
क्षत्राःKṣatriyas
क्षत्राः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
हविः-यज्ञाःhavis-sacrifices
हविः-यज्ञाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक) + यज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'oblations-sacrifices'
विशःVaiśyas / the people
विशः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (आम्रेडित/वैदिक प्रयोगे), प्रथमा, बहुवचन; 'the people' = वैश्याः
तथाlikewise
तथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
परिचार-यज्ञाःservice-sacrifices
परिचार-यज्ञाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपरिचार (प्रातिपदिक) + यज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'service-sacrifices'
शूद्राःŚūdras
शूद्राः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशूद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/विरोध (particle: but/indeed)
जप-यज्ञाःjapa-sacrifices
जप-यज्ञाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजप (प्रातिपदिक) + यज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'recitation-sacrifices'
द्विज-उत्तमाःthe best of the twice-born
द्विज-उत्तमाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'best among the twice-born' (i.e., brāhmaṇas)