Shloka 86
Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)
Devanagari script
भूमावसव्यं दर्भेषु दत्ताः पिण्डास्त्रयस्तु वै / यान्ति तास्तर्पयन्ते च प्रेतस्थानेष्वधिष्ठितान्
Transliteration
bhūmāvasavyaṃ darbheṣu dattāḥ piṇḍāstrayastu vai / yānti tāstarpayante ca pretasthāneṣvadhiṣṭhitān
Translation
भूमीवर दर्भांवर अपसव्य होऊन दिलेले तीन पिंड प्रेतस्थानी असलेल्यांपर्यंत जाऊन त्यांना तृप्त करतात।
Word by Word
भूमौon the ground
भूमौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
असव्यम्to the right (non-left)
असव्यम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootअ-सव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (directional: not to the left / to the right)
दर्भेषुon/among darbha grass
दर्भेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
दत्ताःgiven/placed
दत्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootदा (धातु) → दत्त (कृदन्त, भूतकर्मणि)
Formभूतकाले कर्मणि कृदन्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (agreeing with पिण्डाः)
पिण्डाःrice-balls (piṇḍas)
पिण्डाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपिण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
त्रयःthree
त्रयः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (numeral adjective qualifying पिण्डाः)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (contrast/emphasis)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
यान्तिgo
यान्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन
तान्those (beings)
तान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
तर्पयन्तेsatisfy, nourish
तर्पयन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootतृप् (धातु) + णिच् → तर्पय (causative)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
प्रेतस्थानेषुin the places of the departed
प्रेतस्थानेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रेत-स्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; तत्पुरुष: प्रेत (departed spirit) + स्थान (place)
अधिष्ठितान्dwelling/settled (there)
अधिष्ठितान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअधि+स्था (धातु) → अधिष्ठित (कृदन्त, भूतकर्मणि)
Formभूतकाले कृदन्त (past participle, active sense here), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (qualifying तान्)