Shloka 57
Nīlakaṇṭha-nāmotpatti-kathana
Origin of the Epithet “Nīlakaṇṭha”
Devanagari script
पश्यतां च महायोगं भयं सर्व प्रमुच्यताम् / युवां प्रसूतौ गात्रेभ्यो मम पूर्वं सनातनौ
Transliteration
paśyatāṃ ca mahāyogaṃ bhayaṃ sarva pramucyatām / yuvāṃ prasūtau gātrebhyo mama pūrvaṃ sanātanau
Translation
हा माझा महायोग पाहा आणि सर्व भय सोडून द्या। तुम्ही दोघे माझ्या अंगांपासून पूर्वीच उत्पन्न झालेले, सनातन आहात।
Word by Word
पश्यताम्see (you all)
पश्यताम्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootपश् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; परस्मैपद
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
महायोगम्the great yogic power
महायोगम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमहा + योग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारय (महान् योगः)
भयम्fear
भयम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
सर्वम्all
सर्वम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (भयम्)
प्रमुच्यताम्let (it) be cast off
प्रमुच्यताम्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootप्र + मुच् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; भावे/कर्मणि प्रयोगः (let it be released)
युवाम्you two
युवाम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउभयलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन
प्रसूतौborn/produced
प्रसूतौ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootप्र + सू (धातु) → प्रसूत (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘born/produced’ (qualifies युवाम्)
गात्रेभ्यःfrom (my) limbs
गात्रेभ्यः:
Apadana (अपादान/Ablative-source)
TypeNoun
Rootगात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), बहुवचन
ममof me/my
मम:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउभयलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
Adhikarana (अधिकरण/Time)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक/अव्ययीभावप्रयोग)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb: formerly/before)
सनातनौeternal (you two)
सनातनौ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootसनातन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; विशेषण (युवाम्)