Shloka 12
Nīlakaṇṭha-nāmotpatti-kathana
Origin of the Epithet “Nīlakaṇṭha”
Devanagari script
शङ्खचक्रगदापाणिः शयितो विमलेंऽभसि / एतस्मिन्नन्तरे दूरात्पश्यामि ह्यमितप्रभम्
Transliteration
śaṅkhacakragadāpāṇiḥ śayito vimaleṃ'bhasi / etasminnantare dūrātpaśyāmi hyamitaprabham
Translation
मी शंख-चक्र-गदा धारण करून निर्मळ जलात शयन करत होतो; तेवढ्यात दूरून मी अमित तेजस्वीला पाहतो।
Word by Word
शङ्खचक्रगदापाणिःone whose hands hold conch, discus, and mace
शङ्खचक्रगदापाणिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशङ्ख + चक्र + गदा + पाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि (yasya pāṇau śaṅkha-cakra-gadāḥ santi saḥ)
शयितःreclining
शयितः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√शी (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि
विमलेin pure/clear
विमले:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootविमल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (qualifier of अम्भसि)
अम्भसिin water
अम्भसि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअम्भस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
एतस्मिन्in this
एतस्मिन्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी, एकवचन; सर्वनाम
अन्तरेin the interval/meanwhile
अन्तरे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘in the interval/meanwhile’
दूरात्from afar
दूरात्:
Apādāna (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootदूर (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-एकवचन-रूपेण अव्ययीभूत (ablative used adverbially)
पश्यामिI see
पश्यामि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√पश् (धातु)
Formलट् (present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
हिindeed
हि:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formहेतु/निश्चय-अव्यय (particle: indeed/for)
अमितप्रभम्of immeasurable radiance
अमितप्रभम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअमित + प्रभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (amitā prabhā yasya/amitā prabhā)