Shloka 88
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
विवस्वानदितेः पुत्रः सूर्यो वैवस्वते ऽन्तरे / त्विषिनामा धर्मसुतः सोमो देवो वसुः स्मृतः
Transliteration
vivasvānaditeḥ putraḥ sūryo vaivasvate 'ntare / tviṣināmā dharmasutaḥ somo devo vasuḥ smṛtaḥ
Translation
अदितीचा पुत्र विवस्वान हाच वैवस्वत मन्वंतरातील सूर्य आहे. तसेच धर्माचा पुत्र ‘त्विषि’ नावाचा देव सोम वसु म्हणून स्मृत आहे.
Word by Word
vivasvānVivasvān (the Sun-god)
vivasvān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvivasvat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st), एकवचन
aditeḥof Aditi
aditeḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootaditi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
putraḥson
putraḥ:
Karta (कर्ता; apposition)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st), एकवचन
sūryaḥSūrya
sūryaḥ:
Karta (कर्ता; apposition)
TypeNoun
Rootsūrya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st), एकवचन
vaivasvatein the Vaivasvata (Manvantara)
vaivasvate:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootvaivasvata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; विशेषण (मन्वन्तरस्य)
antarewithin/during
antare:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootantara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी (7th), एकवचन
tviṣi-nāmānamed Tviṣi
tviṣi-nāmā:
Karta (कर्ता; apposition)
TypeAdjective
Roottviṣi (प्रातिपदिक) + nāman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘whose name is Tviṣi’)
dharma-sutaḥson of Dharma
dharma-sutaḥ:
Karta (कर्ता; apposition)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक) + suta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘son of Dharma’)
somaḥSoma (Moon)
somaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsoma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st), एकवचन
devaḥgod
devaḥ:
Karta (कर्ता; apposition)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st), एकवचन; उपपद-विशेष्य (apposition)
vasuḥVasu (a Vasu-class deity)
vasuḥ:
Karta (कर्ता; apposition)
TypeNoun
Rootvasu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st), एकवचन; उपाधि/नाम
smṛtaḥis said/remembered as
smṛtaḥ:
Kriyā (क्रिया; passive predication)
TypeVerb
Rootsmṛta (कृदन्त; √smṛ + क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP); पुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचन; कर्मणि—‘is said/considered’