Shloka 59
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
कुतः सस्यविनिष्पत्तिस्तृणौषधिगणो ऽपि वा / अभावो व्यवहाराणां जन्तूनां दिवि चैह च
Transliteration
kutaḥ sasyaviniṣpattistṛṇauṣadhigaṇo 'pi vā / abhāvo vyavahārāṇāṃ jantūnāṃ divi caiha ca
Translation
धान्याची निष्पत्ती कुठून होईल, किंवा तृण-औषधींचा समूह तरी कसा होईल? आणि प्राण्यांचे व्यवहारच नाहीसे होतील—स्वर्गातही व इथेही।
Word by Word
कुतःhow/whence
कुतः:
Sambandha (सम्बन्ध/interrogative)
TypeIndeclinable
Rootकुतः (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय
सस्यविनिष्पत्तिःproduction of crops
सस्यविनिष्पत्तिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसस्य-विनिष्पत्ति (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सस्यस्य विनिष्पत्तिः = production of crops)
तृणौषधिगणःthe group of grasses and herbs
तृणौषधिगणः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतृण-औषधि-गण (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समाहार/सम्बन्ध-तत्पुरुषः (तृणानाम् औषधीनां च गणः = group of grasses and herbs)
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षार्थक-अव्यय (also/even)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-निपात (or)
अभावःabsence
अभावः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
व्यवहाराणाम्of transactions/activities
व्यवहाराणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
TypeNoun
Rootव्यवहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
जन्तूनाम्of living beings
जन्तूनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
TypeNoun
Rootजन्तु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
दिविin heaven
दिवि:
Adhikarana (अधिकरण/location)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; ‘द्यौः’ इत्यस्य लोक-रूपम्
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात
इहhere (on earth)
इह:
Adhikarana (अधिकरण/location)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (here)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात