Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 125
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
ग्रहनक्षत्रसूर्यास्तु नीचोच्चमृजवस्तथा / समागमे च भेदे च पश्यन्ति युगपत्प्रजाः
Transliteration
grahanakṣatrasūryāstu nīcoccamṛjavastathā / samāgame ca bhede ca paśyanti yugapatprajāḥ
Translation
ग्रह, नक्षत्र व सूर्य हे नीच-उच्च आणि ऋजु गतीही धारण करतात; त्यांचा संयोग व वियोग प्रजा एकाच वेळी पाहते।
Word by Word
ग्रह-नक्षत्र-सूर्याःplanets, constellations, and the sun
ग्रह-नक्षत्र-सूर्याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootग्रह + नक्षत्र + सूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), बहुवचन; द्वन्द्व-समासः (ग्रहाः च नक्षत्राणि च सूर्याः/सूर्यः च)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात-अव्यय (particle: but/indeed)
नीचोच्चम्(as) low and high
नीचोच्चम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनीच + उच्च (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समासः; क्रियाविशेषण-प्रयोगः (adverbial: low and high)
ऋजवःstraight (in course)
ऋजवः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootऋजु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (ग्रह-नक्षत्र-सूर्याः इत्यस्य विशेषणम्)
तथाlikewise
तथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb: likewise/also)
समागमेin conjunction/meeting
समागमे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसमागम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
भेदेin separation/difference
भेदे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
पश्यन्तिsee, observe
पश्यन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
युगपत्simultaneously
युगपत्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयुगपत् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb: simultaneously)
प्रजाःpeople, beings
प्रजाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), बहुवचन