Shloka 121

ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana

Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering

Devanagari script

नक्षत्रेभ्यो बुधश्चोर्द्ध्र बुधादूर्द्ध्वं तु भार्गवः / वक्रस्तु भार्गवादूर्द्ध्व वक्रादूर्द्ध्वं बृहस्पतिः

Transliteration

nakṣatrebhyo budhaścorddhra budhādūrddhvaṃ tu bhārgavaḥ / vakrastu bhārgavādūrddhva vakrādūrddhvaṃ bṛhaspatiḥ

Translation

नक्षत्रांपेक्षा वर बुध, बुधापेक्षा वर भार्गव (शुक्र); भार्गवापेक्षा वर वक्र (मंगळ), आणि वक्रापेक्षा वर बृहस्पती आहे.

Word by Word

• nakṣatrebhyaḥ: from the stars/constellations
• nakṣatrebhyaḥ: Apādāna (अपादान)
• Type: Noun
• Root: nakṣatra (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), बहुवचन; Ablative plural

• budhaḥ: Budha (Mercury)
• budhaḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: budha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; Nominative singular

• ca: and
• ca: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय; conjunction

• ūrdhvam: above
• ūrdhvam: Deśa (देश)
• Type: Indeclinable
• Root: ūrdhvam (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय; adverb

• budhāt: from Budha (Mercury)
• budhāt: Apādāna (अपादान)
• Type: Noun
• Root: budha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; Ablative singular

• ūrdhvam: above
• ūrdhvam: Deśa (देश)
• Type: Indeclinable
• Root: ūrdhvam (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय; adverb

• tu: but/indeed
• tu: Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध/विशेष)
• Type: Indeclinable
• Root: tu (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषबोधक अव्यय; particle

• bhārgavaḥ: Bhārgava (Venus)
• bhārgavaḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: bhārgava (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; Nominative singular

• vakraḥ: Vakra (Mars)
• vakraḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: vakra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; Nominative singular

• tu: and/indeed
• tu: Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध/विशेष)
• Type: Indeclinable
• Root: tu (अव्यय)
• Form: विशेषबोधक अव्यय; particle

• bhārgavāt: from Bhārgava (Venus)
• bhārgavāt: Apādāna (अपादान)
• Type: Noun
• Root: bhārgava (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; Ablative singular

• ūrdhvam: above
• ūrdhvam: Deśa (देश)
• Type: Indeclinable
• Root: ūrdhvam (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय; adverb

• vakrāt: from Vakra (Mars)
• vakrāt: Apādāna (अपादान)
• Type: Noun
• Root: vakra (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; Ablative singular

• ūrdhvam: above
• ūrdhvam: Deśa (देश)
• Type: Indeclinable
• Root: ūrdhvam (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय; adverb

• bṛhaspatiḥ: Bṛhaspati (Jupiter)
• bṛhaspatiḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: bṛhaspati (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; Nominative singular