Shloka 25
Āditya-vyūha-kīrtana
Praise/Account of the Solar Array and Celestial Motions
Devanagari script
समुद्राद्वायुसंयोगाद्वहन्त्यापो गभस्तयः / संजीवनं च सस्यानामंभस्तदमृतोपमम्
Transliteration
samudrādvāyusaṃyogādvahantyāpo gabhastayaḥ / saṃjīvanaṃ ca sasyānāmaṃbhastadamṛtopamam
Translation
समुद्रातून वायूच्या संयोगाने सूर्यकिरणें जल वाहून नेतात. तेच जल पिकांचे संजीवन आहे; ते अमृतासारखे आहे.
Word by Word
समुद्रात्from the ocean
समुद्रात्:
अपादान (Source)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/अपादान), एकवचन
वायु-संयोगात्due to the conjunction with wind
वायु-संयोगात्:
हेतु (Cause)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक) + संयोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (संयोग), पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; वायोः संयोगः इति षष्ठी-तत्पुरुष
वहन्तिcarry; convey
वहन्ति:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootवह् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
आपःwaters
आपः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootअप्/आप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (pluralia tantum), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन
गभस्तयःrays (of the sun)
गभस्तयः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootगभस्ति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
संजीवनम्revival; life-giving (thing)
संजीवनम्:
विधेय (Predicate)
TypeNoun
Rootसं + जीव् (धातु) + अन (प्रातिपदिक/भाववाचक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
सस्यानाम्of crops
सस्यानाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootसस्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचन
अम्भःwater
अम्भः:
कर्ता/विधेय (Subject/Predicate)
TypeNoun
Rootअम्भस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तत्that
तत्:
विशेषण (Qualifier)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अम्भः-विशेषणरूपेण
अमृतोपमम्like nectar; nectar-like
अमृतोपमम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअमृत (प्रातिपदिक) + उपम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अमृतस्य उपमम् इति षष्ठी-तत्पुरुष; अम्भः-विशेषणम्