Shloka 6
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
अस्य भारतवर्षस्य विष्कंभात्तुल्यविस्तृतम् / मण्डलं भास्करस्याथ योजनानि निबोधत
Transliteration
asya bhāratavarṣasya viṣkaṃbhāttulyavistṛtam / maṇḍalaṃ bhāskarasyātha yojanāni nibodhata
Translation
या भारतवर्षाच्या व्यासाइतकेच भास्कराचे मंडल विस्तृत आहे; त्याचे योजनपरिमाण जाणून घ्या.
Word by Word
अस्यof this
अस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootidam (इदम् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसक, षष्ठी (genitive), एकवचन
भारत-वर्षस्यof Bhārata-varṣa (India-region)
भारत-वर्षस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootbhārata (प्रातिपदिक) + varṣa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (determinative), नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (genitive), एकवचन
विष्कम्भात्from the diameter
विष्कम्भात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootviṣkambha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (ablative), एकवचन
तुल्य-विस्तृतम्equally extended; of equal breadth
तुल्य-विस्तृतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Roottulya (प्रातिपदिक) + vistṛta (√stṛ, कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमास; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (nom./acc.), एकवचन; विशेषण (qualifier)
मण्डलम्disk/orb
मण्डलम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmaṇḍala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (nominative), एकवचन
भास्करस्यof the Sun
भास्करस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootbhāskara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (genitive), एकवचन
अथthen; now
अथ:
Discourse marker (निपात)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय, अनुक्रमण/आरम्भार्थक निपात (sequencing particle)
योजनानिyojanas (units)
योजनानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyojana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (accusative), बहुवचन (plural)
निबोधतunderstand; learn
निबोधत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootni-√budh (बुध् धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन, परस्मैपद