Shloka 95
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
तत्र पुण्या जनपदाश्चातुर्वर्ण्यसमन्विताः / नद्यश्चापि महापुण्या गङ्गाः सप्तविधास्तथा
Transliteration
tatra puṇyā janapadāścāturvarṇyasamanvitāḥ / nadyaścāpi mahāpuṇyā gaṅgāḥ saptavidhāstathā
Translation
तेथे पुण्य जनपदे आहेत, जे चातुर्वर्ण्याने युक्त आहेत; तसेच महापुण्य नद्या आहेत—गंगा सात प्रकारच्या आहेत।
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb: ‘there’)
पुण्याःholy, meritorious
पुण्याः:
कर्तृ (Karta)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formविशेषण; पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
जनपदाःcountries, regions
जनपदाः:
कर्तृ (Karta)
TypeNoun
Rootजनपद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
चातुर्वर्ण्य-समन्विताःendowed with the four varṇas
चातुर्वर्ण्य-समन्विताः:
कर्तृ (Karta)
TypeAdjective
Rootचातुर्वर्ण्य (प्रातिपदिक) + समन्वित (कृदन्त; सम्+अन्√इ (इण्) + क्त)
Formसमासः षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative: ‘endowed with cāturvarṇya’); बहुव्रीह्यर्थे विशेषणवत्; पुंलिङ्गे प्रथमा, बहुवचन
नद्यःrivers
नद्यः:
कर्तृ (Karta)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक निपात (conjunction)
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/समुच्चयार्थक निपात (particle: ‘also/even’)
महापुण्याःvery holy
महापुण्याः:
कर्तृ (Karta)
TypeAdjective
Rootमहā (प्रातिपदिक) + पुण्य (प्रातिपदिक)
Formसमासः कर्मधारय (descriptive: ‘greatly holy’); स्त्रीलिङ्गे प्रथमा, बहुवचन (agreeing with नद्यः)
गङ्गाःGanges-rivers (named Gaṅgā)
गङ्गाः:
कर्तृ (Karta)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
सप्तविधाःof seven kinds
सप्तविधाः:
कर्तृ (Karta)
TypeAdjective
Rootसप्त (प्रातिपदिक) + विध (प्रातिपदिक)
Formसमासः द्विगु (numerical compound: ‘sevenfold’); स्त्रीलिङ्गे प्रथमा, बहुवचन (agreeing with गङ्गाः)
तथाlikewise
तथा:
सम्बन्ध/क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थक (adverb: ‘thus/likewise’)