Shloka 9
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
तृतीयो नारदो नाम दुर्गशैलो महोच्चयः / तत्राचले समुत्पन्नौ पूर्वं नारदपर्वतौ
Transliteration
tṛtīyo nārado nāma durgaśailo mahoccayaḥ / tatrācale samutpannau pūrvaṃ nāradaparvatau
Translation
तिसरा पर्वत ‘नारद’ नावाचा, दुर्गम शैल व अतिउच्च आहे. त्या अचलावर पूर्वी ‘नारद’ नावाचे पर्वतसमूह उत्पन्न झाले.
Word by Word
तृतीयःthird
तृतीयः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक
नारदःNārada (name)
नारदः:
Samanaadhikarana (समानाधिकरण/नाम)
TypeNoun
Rootनारद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; पर्वतनाम
नामnamed
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामार्थक-निपात (as/namely)
दुर्गशैलःa formidable mountain
दुर्गशैलः:
Samanaadhikarana (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootदुर्ग + शैल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (दुर्गः शैलः = difficult mountain/fort-like rock)
महा-उच्चयःa great mass (of rock)
महा-उच्चयः:
Samanaadhikarana (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootमहत् + उच्चय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महान् उच्चयः = great heap/mass)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (there)
अचलेon/in the mountain
अचले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअचल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
समुत्पन्नौarose/were produced
समुत्पन्नौ:
Kriya (क्रिया-विशेषण/भाव)
TypeAdjective
Rootसम् + उत् + पद् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन, पुंलिङ्ग; past passive participle = arisen/produced
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वम् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (formerly/earlier)
नारदपर्वतौthe two Nārada mountains
नारदपर्वतौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनारद + पर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), द्विवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नारदस्य पर्वतौ)