Shloka 52
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
कुशद्वीपं प्रवक्ष्यामि चतुर्थं तु समासतः / सुरोदकः परिवृतः कुशद्वीपेन सर्वतः
Transliteration
kuśadvīpaṃ pravakṣyāmi caturthaṃ tu samāsataḥ / surodakaḥ parivṛtaḥ kuśadvīpena sarvataḥ
Translation
आता मी संक्षेपाने चौथा कुशद्वीप सांगतो. कुशद्वीप सर्व बाजूंनी सुरोदक समुद्राने वेढलेला आहे.
Word by Word
कुशद्वीपम्Kuśa-dvīpa (the island named Kuśa)
कुशद्वीपम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकुश + द्वीप (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष समास (कुशस्य द्वीपः); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
प्रवक्ष्यामिI will describe/tell
प्रवक्ष्यामि:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootप्र-√वच् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद
चतुर्थम्the fourth
चतुर्थम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootचतुर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रमवाचक विशेषण (ordinal)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
समासतःbriefly
समासतः:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसमासतः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb) ‘briefly/in summary’
सुरोदकःSurodaka (name of the ocean; ‘divine water’)
सुरोदकः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसुरोदक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष समास (सुराणाम् उदकम्/सुर-उदक); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
परिवृतःsurrounded
परिवृतः:
Karta-anukula (कर्तृसम्बन्धी विशेषण/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootपरि-√वृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘surrounded’
कुशद्वीपेनby Kuśa-dvīpa
कुशद्वीपेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootकुश + द्वीप (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष समास; पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
सर्वतःon all sides
सर्वतः:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण ‘on all sides’