Shloka 33
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
ततस्तृतीयं वक्ष्यामि शाल्मलं द्वीपसुत्तमम् / शाल्मलेन समुद्रस्तु द्वीपेनेक्षुरसोदकः
Transliteration
tatastṛtīyaṃ vakṣyāmi śālmalaṃ dvīpasuttamam / śālmalena samudrastu dvīpenekṣurasodakaḥ
Translation
आता मी तिसरा, श्रेष्ठ द्वीप—शाल्मल—वर्णन करतो. शाल्मल द्वीपाभोवती इक्षुरसाच्या जलाचा समुद्र आहे.
Word by Word
ततःthereafter/then
ततः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/अनन्तर (sequencing adverb: thereafter)
तृतीयम्the third (topic)
तृतीयम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; क्रमवाचक विशेषण
वक्ष्यामिI shall describe/say
वक्ष्यामि:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
शाल्मलम्Śālmala (island)
शाल्मलम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootशाल्मल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
द्वीपसुत्तमम्the best of islands
द्वीपसुत्तमम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
TypeAdjective
Rootद्वीप (प्रातिपदिक) + सु (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष (द्वीपेषु उत्तमम् = best among islands)
शाल्मलेनby/with Śālmala (island)
शाल्मलेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootशाल्मल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
समुद्रःthe ocean
समुद्रः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तुindeed/and
तु:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; पक्षान्तरे/विरोध (particle)
द्वीपेनby the island
द्वीपेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootद्वीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
इक्षुरसोदकः(is) sugarcane-juice water
इक्षुरसोदकः:
समानााधिकरण/विधेय (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootइक्षु (प्रातिपदिक) + रस (प्रातिपदिक) + उदक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष (इक्षोः रसः + उदकः = sugarcane-juice water)