Shloka 3
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
तेनावृतः समुद्रो वै द्वीपेन लवणोदकः / तत्र पुण्या जनपदाश्चिरान्न म्रियते जनः
Transliteration
tenāvṛtaḥ samudro vai dvīpena lavaṇodakaḥ / tatra puṇyā janapadāścirānna mriyate janaḥ
Translation
त्या द्वीपाने लवणोदक समुद्र वेढलेला आहे. तेथील जनपदे पुण्य आहेत; तेथे मनुष्य दीर्घकाळ मरण पावत नाही.
Word by Word
tenaby that
tena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter/Masculine (नपुंसक/पुं), Instrumental (तृतीया/3), Singular (एकवचन); refers to dvīpa
āvṛtaḥcovered/surrounded
āvṛtaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootāvṛta (कृदन्त; आ+√vṛ वृ, क्त)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); past passive participle qualifying samudraḥ
samudraḥocean
samudraḥ:
Karta (कर्ता) (topic)
TypeNoun
Rootsamudra (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
vaiindeed
vai:
Emphasis (बल)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormParticle (निपात), emphatic
dvīpenaby the island
dvīpena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootdvīpa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (तृतीया/3), Singular (एकवचन)
lavaṇa-udakaḥsalt-water (ocean)
lavaṇa-udakaḥ:
Karta (कर्ता) (apposition to samudraḥ)
TypeNoun
Rootlavaṇa (प्रातिपदिक) + udaka (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); ‘salt-water’
tatrathere
tatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
FormAdverb (देशवाचक-अव्यय)
puṇyāḥholy/meritorious
puṇyāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of janapadāḥ
TypeAdjective
Rootpuṇya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन)
janapadāḥcountries/regions
janapadāḥ:
Karta (कर्ता) (existential)
TypeNoun
Rootjanapada (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन)
cirātfor a long time/after long (time)
cirāt:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootcira (प्रातिपदिक)
FormAblative used adverbially (पञ्चमी-अर्थे क्रियाविशेषण)
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNegation particle (निषेध-निपात)
mriyatedies
mriyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√mṛ (धातु)
FormLaṭ-lakāra (लट्/Present), Ātmanepada (आत्मनेपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
janaḥa person/people
janaḥ:
Karta (कर्ता) of mriyate
TypeNoun
Rootjana (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)