Shloka 25
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
प्लक्षद्वीपादिषु ज्ञेयः पञ्चस्वेतेषु सर्वशः / देशस्यानुविधानेन कालस्यानुविधाः स्मृताः
Transliteration
plakṣadvīpādiṣu jñeyaḥ pañcasveteṣu sarvaśaḥ / deśasyānuvidhānena kālasyānuvidhāḥ smṛtāḥ
Translation
प्लक्षद्वीप इत्यादी त्या पाचही द्वीपांत सर्वत्र, देशाच्या अनुरोधाने काळाचेही विभाग सांगितले आहेत—असे जाणावे।
Word by Word
प्लक्षद्वीपादिषुin Plakṣadvīpa and the other (islands)
प्लक्षद्वीपादिषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्लक्षद्वीप + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; समासः—प्लक्षद्वीप-आदि (तत्पुरुष)
ज्ञेयःis to be known
ज्ञेयः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootज्ञा (धातु) + यत् (कृत्)
Formकृदन्त (यत्-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विधेय-विशेषण (to be known)
पञ्चसुin five
पञ्चसु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootपञ्च (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; ‘in five’ (locative plural)
एतेषुin these
एतेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; ‘in these’
सर्वशःentirely; in every way
सर्वशः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण)
देशस्यof the region
देशस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
अनुविधानेनby (its) arrangement/sequence
अनुविधानेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअनुविधान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण/हेतु-भाव
कालस्यof time
कालस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
अनुविधाःcorresponding measures/arrangements
अनुविधाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअनुविधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
स्मृताःare stated/remembered
स्मृताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृत्)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय) भूतकर्मणि/कर्मणि प्रयोग; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; ‘are said/remembered’