Shloka 197
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
पर्य्या यसन्निवेशस्तु भूमेस्तदनु मण्डलः / अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि कृथिव्या वै विचक्षणाः
Transliteration
paryyā yasanniveśastu bhūmestadanu maṇḍalaḥ / ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi kṛthivyā vai vicakṣaṇāḥ
Translation
भूमीच्या स्तरांची जी रचना आहे, त्यानंतर तिचे मण्डल आहे. आता पुढे, हे विचक्षणांनो, मी पृथ्वीच्या ऊर्ध्वभागाचे वर्णन करीन.
Word by Word
पर्यायःorder, sequence
पर्यायः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपर्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
यःwhich, that which
यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)
असन्-निवेशःthe settled placement/position
असन्-निवेशः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअसन् (प्रातिपदिक; सन्-शब्द) + निवेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः (असन्/सत्-भावेन निवेशः = स्थितिनिवेशः)
तुindeed, but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपातः (particle)
भूमेःof the earth
भूमेः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
तत्that
तत्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम-विशेषणम्
अनुafter, following
अनु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय/उपसर्ग)
Formअव्ययम् (preposition/adverb)
मण्डलःsphere, circle, region
मण्डलः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमण्डल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अतःtherefore, from this
अतः:
Hetu (हेतु/Cause)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formहेतौ/तस्मात्-अर्थे अव्ययम् (therefore/from this)
ऊर्ध्वम्upwards
ऊर्ध्वम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक)
Formदिशावाचक-अव्यय (adverb)
प्रवक्ष्यामिI shall explain
प्रवक्ष्यामि:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; उपसर्गः प्र-
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपातः (emphatic particle)
विचक्षणाःO discerning ones
विचक्षणाः:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootविचक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), बहुवचन; विशेषणवत् संबोधनम्