Shloka 124
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
उत्तराणां कुरूणां च तुल्यकालो जनस्तथा / सर्वर्त्तुसुसुखस्तत्र जराक्रमविवर्जितः
Transliteration
uttarāṇāṃ kurūṇāṃ ca tulyakālo janastathā / sarvarttususukhastatra jarākramavivarjitaḥ
Translation
तेथील लोक उत्तरकुरूंप्रमाणेच समान काल‑स्वभावाचे आहेत; ते सर्व ऋतूंमध्ये सुखी असून जरेच्या क्रमापासून मुक्त आहेत.
Word by Word
uttarāṇāmof the northern
uttarāṇām:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
TypeAdjective
Rootuttara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; विशेषण (qualifying ‘kurūṇām’)
kurūṇāmof the Kurus
kurūṇām:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
TypeNoun
Rootkuru (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
tulya-kālaḥof equal age/time
tulya-kālaḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeAdjective
Roottulya (प्रातिपदिक) + kāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय-समास (having equal time/age)
janaḥpeople
janaḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootjana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
tathālikewise
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (here: ‘also/likewise’)
sarva-ṛtu-su-sukhaḥcomfortable in all seasons; ever-pleasant
sarva-ṛtu-su-sukhaḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + ṛtu (प्रातिपदिक) + su (अव्यय/उपसर्गवत्) + sukha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (सप्तमी/अधिकरण-तत्पुरुष: ‘in all seasons’ + उपपद ‘सु-’ intensifier)
tatrathere
tatra:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय
jarā-krama-vivarjitaḥfree from the advance of old age
jarā-krama-vivarjitaḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeAdjective
Rootjarā (प्रातिपदिक) + krama (प्रातिपदिक) + vivarjita (विवर्जित, कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; नञ्-भावार्थ नहीं, किन्तु ‘विवर्जित’ (वि+वर्ज् धातु, क्त-प्रत्यय past passive participle) पर आधारित तत्पुरुष: ‘devoid of the progression of old age’