Shloka 10
कैलास-मन्दाकिनी-स्वच्छोदा-लौहित्य-सरयू-उद्गमवर्णनम्
Kailāsa and the Origins of Mandākinī, Svacchodā, Lauhitya, and Sarayū
Devanagari script
मनः शिलामयं दिव्यं चित्राङ्गं पर्वतं प्रति / लोहितो हेमशृङ्गश्च गिरिः सूर्यप्रभो महान्
Transliteration
manaḥ śilāmayaṃ divyaṃ citrāṅgaṃ parvataṃ prati / lohito hemaśṛṅgaśca giriḥ sūryaprabho mahān
Translation
मनःशिलेसारखा दिव्य व चित्रांग असा तो पर्वत होता; आणि ‘लोहित’ व ‘हेमशृंग’ नावाचा महान् गिरि सूर्याप्रमाणे तेजस्वी होता।
Word by Word
मनःmind-like / of mind
मनः:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; अत्र विशेषणरूपेण (मनः-शिलामयम्)
शिला-मयम्made of stone
शिला-मयम्:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootशिला (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; समासः—शिलया मयम् (तृतीया-तत्पुरुष)
दिव्यम्divine
दिव्यम्:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
चित्र-अङ्गम्variegated-limbed / multicolored
चित्र-अङ्गम्:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootचित्र (प्रातिपदिक) + अङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः—चित्रम् अङ्गं यस्य
पर्वतम्mountain
पर्वतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
प्रतिtowards
प्रति:
Direction/Goal (प्रति-सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय (preposition), ‘towards’
लोहितःred
लोहितः:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootलोहित (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
हेम-शृङ्गःgolden-peaked
हेम-शृङ्गः:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootहेम (प्रातिपदिक) + शृङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; समासः—हेमस्य शृङ्गम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
गिरिःthe mountain
गिरिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
सूर्य-प्रभःsun-bright
सूर्य-प्रभः:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसूर्य (प्रातिपदिक) + प्रभ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; समासः—सूर्यस्य प्रभा यस्य (षष्ठी-तत्पुरुष/बहुव्रीह्यर्थे विशेषणत्वात्)
महान्great
महान्:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन