Shloka 7
Kiṃpuruṣa–Harivarṣa–Ilāvṛta-varṣa-varṇanam
Description of the Varṣas: Kiṃpuruṣa, Hari, and Ilāvṛta
Devanagari script
देवलोकच्युताः सर्वे देवानूकाश्च सर्वेशः / हरिवर्षे नराः सर्वे पिबन्तीक्षुरसं शुफम्
Transliteration
devalokacyutāḥ sarve devānūkāśca sarveśaḥ / harivarṣe narāḥ sarve pibantīkṣurasaṃ śupham
Translation
हे सर्वेश्वर! तेथे सर्वजण देवलोकातून च्युत व देवांचे अनुचर असतात; हरिवर्षात सर्व नर शुद्ध ऊसाचा रस पितात.
Word by Word
देवलोकच्युताःfallen from the world of gods
देवलोकच्युताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदेवलोक + च्युत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (देवलोकात् च्युत)
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), बहुवचन
देवानूकाःgod-like beings/attendants of gods
देवानूकाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवानूक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (देव + अनूक)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
सर्वेशःthe lord of all
सर्वेशः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्वेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (सर्व + ईश)
हरिवर्षेin Harivarṣa
हरिवर्षे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootहरिवर्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (हरि + वर्ष)
नराःmen/people
नराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), बहुवचन
पिबन्तिdrink
पिबन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपा (धातु)
Formलट् (वर्तमान); परस्मैपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन
इक्षुरसम्sugarcane juice
इक्षुरसम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइक्षु + रस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (इक्षोः रसः)
शुफम्pure/clear
शुफम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुफ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; (पाठान्तर/दुर्लभ-शब्द)