Shloka 30
Kiṃpuruṣa–Harivarṣa–Ilāvṛta-varṣa-varṇanam
Description of the Varṣas: Kiṃpuruṣa, Hari, and Ilāvṛta
Devanagari script
तत्र जांबूनदं नाम कनकं देवभूषमम् / इन्द्रगोपकसंकाशं जायते भास्वरं तु तत्
Transliteration
tatra jāṃbūnadaṃ nāma kanakaṃ devabhūṣamam / indragopakasaṃkāśaṃ jāyate bhāsvaraṃ tu tat
Translation
तेथे ‘जांबूनद’ नावाचे देवभूषणास योग्य असे सुवर्ण उत्पन्न होते; ते इंद्रगोपासारखे तेजस्वी असते.
Word by Word
tatrathere
tatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय (adverb of place)
jāmbū-nadamJāmbūnada (a kind of gold)
jāmbū-nadam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjāmbūnada (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)
nāmanamed
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
Formअव्यय (particle: ‘named/called’)
kanakamgold
kanakam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkanaka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (Singular); समानाधिकरण (apposition to jāmbūnadam)
deva-bhūṣamamfit for divine ornamentation
deva-bhūṣamam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdeva (प्रातिपदिक) + bhūṣama (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)
indra-gopaka-saṃkāśamresembling an indragopaka (red insect)
indra-gopaka-saṃkāśam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootindragopaka (प्रातिपदिक) + saṃkāśa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)
jāyateis produced, arises
jāyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootjan (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
bhāsvaramshining, radiant
bhāsvaram:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhāsvara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
tatthat (gold)
tat:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (Pronoun), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)