Shloka 20
Kiṃpuruṣa–Harivarṣa–Ilāvṛta-varṣa-varṇanam
Description of the Varṣas: Kiṃpuruṣa, Hari, and Ilāvṛta
Devanagari script
सर्वेषामेव शैलानामवगाढो यथा भवेत् / विस्तरस्तत्प्रमाणः स्यादायामो नियुतं स्मृतः
Transliteration
sarveṣāmeva śailānāmavagāḍho yathā bhavet / vistarastatpramāṇaḥ syādāyāmo niyutaṃ smṛtaḥ
Translation
सर्व पर्वतांमध्ये जितका अवगाढपणा (खोल) असेल, तितकाच त्यांचा विस्तार मानावा; आणि त्यांची लांबी ‘नियुत’ अशी स्मृत आहे।
Word by Word
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; विशेषणम् (शैलानाम्)
एवindeed
एव:
अवधारण-निपात
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
शैलानाम्of the mountains
शैलानाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootशैल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
अवगाढःthe depth
अवगाढः:
कर्ता/विषय (topic/subject)
TypeNoun
Rootअव+गाढ (कृदन्त; √गाह् धातु, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भाववाचक/परिमाणवाचक (depth)
यथाas/according to
यथा:
प्रकार (manner adjunct)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (as/according as)
भवेत्may be/is to be
भवेत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
विस्तरःthe breadth/extent
विस्तरः:
कर्ता/विषय (subject/topic)
TypeNoun
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तत्-प्रमाणःof that measure
तत्-प्रमाणः:
विशेषण (to subject)
TypeAdjective
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + प्रमाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (विस्तरः); तत्पुरुष (तस्य प्रमाणम्)
स्यात्should be
स्यात्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
आयामःthe length
आयामः:
कर्ता/विषय (subject/topic)
TypeNoun
Rootआयाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
नियुतम्ten thousand
नियुतम्:
प्रमाण/परिमाण (measure)
TypeNoun
Rootनियुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative) वा द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; संख्यावाचक (ten thousand)
स्मृतःis stated
स्मृतः:
कर्मणि-क्रिया (passive predicate)
TypeAdjective
Root√स्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त, कर्मणि (is said/remembered)