Shloka 65
Pṛthivy-Āyāma-Vistara (Extent of the Earth) and Jambūdvīpa–Navavarṣa Description
Devanagari script
जीवन्ति ते महाभागाः सदा त्दृष्टा नरोत्तमाः / दक्षिणे वै शृङ्गवतः श्वेतस्याप्युत्तरेण च
Transliteration
jīvanti te mahābhāgāḥ sadā tdṛṣṭā narottamāḥ / dakṣiṇe vai śṛṅgavataḥ śvetasyāpyuttareṇa ca
Translation
शृंगवत पर्वताच्या दक्षिणेस आणि श्वेत पर्वताच्या उत्तरेस जे महाभाग नरश्रेष्ठ राहतात, ते सदैव जीवित राहतात.
Word by Word
jīvantithey live
jīvanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootjīv (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (plural)
tethose
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; demonstrative pronoun
mahābhāgāḥthe very fortunate
mahābhāgāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā + bhāga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः (महान् भागः यस्य/महाभागः)
sadāalways
sadā:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootsadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
tad-dṛṣṭāḥseen (by him/that)
tad-dṛṣṭāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottad + dṛṣṭa (कृदन्त-प्रातिपदिक; √dṛś धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle) ‘seen by him/that’
narottamāḥbest of men
narottamāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnara + uttama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नराणाम् उत्तमाः)
dakṣiṇein the south (of)
dakṣiṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootdakṣiṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; locative used adverbially ‘on the south’
vaiindeed
vai:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिपात (particle of emphasis)
śṛṅgavataḥof Śṛṅgavat (mountain)
śṛṅgavataḥ:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootśṛṅgavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन; genitive ‘of Śṛṅgavat’
śvetasyaof Śveta (mountain)
śvetasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootśveta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; genitive ‘of Śveta’
apialso
api:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formनिपात (particle) ‘also/even’
uttareṇato the north (of)
uttareṇa:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootuttara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन; instrumental used adverbially ‘to the north of/by the northern side’
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)