Shloka 20
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
आर्तवाः पितरस्तस्मादृतवश्च पितामहाः / समेतास्तु प्रसूयन्ते प्रजाश्चैव प्रजापतेः
Transliteration
ārtavāḥ pitarastasmādṛtavaśca pitāmahāḥ / sametāstu prasūyante prajāścaiva prajāpateḥ
Translation
म्हणून आर्तव हे ‘पितर’ आणि ऋतू हे ‘पितामह’ म्हणतात. ते एकत्र येऊन प्रजापतीच्या प्रजांचा प्रसव करतात.
Word by Word
आर्तवाःseasonal factors/periods
आर्तवाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootआर्तव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
पितरःfathers
पितरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
Hetu (हेतु/Cause)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावार्थे पञ्चमी-रूपम्; हेतु/अपादान (ablative: therefore/from that)
ऋतवःseasons
ऋतवः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
पितामहाःgrandfathers
पितामहाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
समेताःhaving come together/combined
समेताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootसम् + इ (धातु) → समेत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural); कर्तृवाचक-विशेषण
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
प्रसूयन्तेgive birth/produce
प्रसूयन्ते:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootप्र + सू (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural)
प्रजाःcreatures/progeny
प्रजाः:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन (Plural)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
प्रजापतेःof Prajāpati
प्रजापतेः:
Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (Singular)