Shloka 137
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
ईश्वरः सर्वभूतानां प्रणवो यो ऽथपठ्यते / आत्मावेशेन भूतानामङ्गप्रत्यङ्गसंभवः
Transliteration
īśvaraḥ sarvabhūtānāṃ praṇavo yo 'thapaṭhyate / ātmāveśena bhūtānāmaṅgapratyaṅgasaṃbhavaḥ
Translation
जो सर्वभूतांचा ईश्वर आहे, तोच ‘प्रणव’ म्हणून पठिला जातो; आत्मावेशाने तो प्राण्यांच्या अंग-प्रत्यंगांची उत्पत्ती करतो.
Word by Word
ईश्वरःLord
ईश्वरः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सर्वभूतानाम्of all beings
सर्वभूतानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + भूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; कर्मधारयः “सर्वाणि भूतानि”
प्रणवःPraṇava (Oṃ)
प्रणवः:
समानााधिकरण (प्रथमा/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootप्रणव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
यःwho / which
यः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम (relative pronoun)
अथthen / and
अथ:
सम्बन्धसूचक (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/समुच्चयार्थक (particle: then/and)
पठ्यतेis recited
पठ्यते:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Rootपठ् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive) — “is recited”
आत्मावेशेनby self-entrance / by possession (entering as self)
आत्मावेशेन:
करण (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक) + आवेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः “आत्मनः आवेशः”
भूतानाम्of beings
भूतानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
अङ्गप्रत्यङ्गसंभवःorigin of limbs and sub-limbs
अङ्गप्रत्यङ्गसंभवः:
समानााधिकरण (प्रथमा/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootअङ्ग (प्रातिपदिक) + प्रत्यङ्ग (प्रातिपदिक) + सम्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समाहार/द्वन्द्वपूर्वपद (अङ्ग+प्रत्यङ्ग) तत्पुरुषः “अङ्गप्रत्यङ्गयोः सम्भवः”