Shloka 136
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
ध्यायतो ब्रह्माणो वक्त्रादुदन्समभवद्भवः / ऋषिर्विप्रा महादेवो भूतात्मा प्रपितामहः
Transliteration
dhyāyato brahmāṇo vaktrādudansamabhavadbhavaḥ / ṛṣirviprā mahādevo bhūtātmā prapitāmahaḥ
Translation
ब्रह्मा ध्यान करत असता त्यांच्या मुखातून उदित होऊन भव प्रकट झाले—ते ऋषी, विप्र, महादेव, सर्वभूतांचे आत्मा आणि प्रपितामह आहेत.
Word by Word
ध्यायतःof (Brahmā) meditating
ध्यायतः:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeVerb
Rootध्यै (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (Present active participle), षष्ठी एकवचन (Genitive singular) — “of (one) meditating”
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
वक्त्रात्from (his) mouth
वक्त्रात्:
अपादान (अपादान/Ablative source)
TypeNoun
Rootवक्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन — Ablative “from”
उदन्northward / in the northern direction
उदन्:
अधिकरण (अधिकरण/locative sense as direction)
TypeNoun
Rootउदन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; दिशावाचक “north” (उदक्/उदन्)
समभवत्arose / came into being
समभवत्:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; उपसर्ग: सम्-
भवःBhava (Śiva)
भवः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
ऋषिःseer
ऋषिः:
समानााधिकरण (प्रथमा/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
विप्रःsage / learned brāhmaṇa
विप्रः:
समानााधिकरण (प्रथमा/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
महादेवःMahādeva
महादेवः:
समानााधिकरण (प्रथमा/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः “महान् देवः”
भूतात्माsoul of beings
भूतात्मा:
समानााधिकरण (प्रथमा/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः “भूतानाम् आत्मा”
प्रपितामहःgreat-grandfather / prime ancestor
प्रपितामहः:
समानााधिकरण (प्रथमा/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootप्रपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन