Shloka 70
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
वातात्मिका तु चैशानी सा प्राणः प्राणिनामिह / पीताशितानि पचति भूतानां जठरेष्विह
Transliteration
vātātmikā tu caiśānī sā prāṇaḥ prāṇināmiha / pītāśitāni pacati bhūtānāṃ jaṭhareṣviha
Translation
ती ईशानी वायुरूपा इथे प्राण्यांचा प्राण आहे. तीच भूतांच्या जठरांत पिलेले-खाल्लेले पचवते.
Word by Word
वातात्मिकाconsisting of wind (air)
वातात्मिका:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवात (प्रातिपदिक) + आत्मिक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष-समास (वातस्य आत्मिका)
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-निपात (particle: but/indeed)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
ऐशानीbelonging to Īśāna; of the lordly quarter
ऐशानी:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootऐशानी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
साshe/that
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
प्राणःvital breath
प्राणः:
Pratipadya/Predicate (विधेय)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
प्राणिनाम्of living beings
प्राणिनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootप्राणिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
इहhere
इह:
Desha (देश/locative adverbial)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
पीताशितानिthings drunk and eaten
पीताशितानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपीत (कृदन्त, √पा) + अशित (कृदन्त, √अश्)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; द्वन्द्व-समास (पीतानि च अशितानि च)
पचतिcooks, digests
पचति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपच् (धातु)
Formलट् (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
भूतानाम्of beings
भूतानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
जठरेषुin (their) stomachs
जठरेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootजठर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन
इहhere
इह:
Desha (देश/locative adverbial)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)