Shloka 59
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
ततोब्रवीत्पुनर्ब्रह्मा तं देवं भास्करद्युतिम् / अष्टमं नाम यत् प्रोक्तं महादेवेति ते मया
Transliteration
tatobravītpunarbrahmā taṃ devaṃ bhāskaradyutim / aṣṭamaṃ nāma yat proktaṃ mahādeveti te mayā
Translation
मग ब्रह्माने पुन्हा सूर्यप्रभ तेजस्वी त्या देवाला म्हटले— ‘मी तुला जे आठवे नाव सांगितले, ते “महादेव” आहे।’
Word by Word
ततःthen
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), परस्मैपद
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
तम्to him/that one
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
देवम्the deity
देवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
भास्करद्युतिम्having sun-like radiance
भास्करद्युतिम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभास्कर + द्युति (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (भास्करस्य द्युतिः = भास्करद्युतिः), Feminine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; adjective to ‘देवम्’
अष्टमम्eighth
अष्टमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअष्टम (प्रातिपदिक)
FormNeuter/Masculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; qualifying ‘नाम’ (understood/next word)
नामname
नाम:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
यत्which
यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative (1st/2nd), Singular; relative pronoun referring to ‘नाम’
प्रोक्तम्was declared
प्रोक्तम्:
Kriya (क्रिया/विधेय)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), Neuter, Nominative/Accusative (1st/2nd), Singular; agreeing with ‘नाम’
महादेवMahādeva
महादेव:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा + देव (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महान् देवः = महादेवः), Vocative/Nominative stem used in quotation; here as name in direct speech
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (quotative particle)
तेto you
ते:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun, Dative (4th/चतुर्थी), Singular; enclitic ‘to you’
मयाby me
मया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular