Shloka 25
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
अतीतानागतं रुद्रं विप्रा ह्याप्याययन्ति यत् / उभे संध्ये ह्युपासीना गृणन्तः सामऋग्यजुः
Transliteration
atītānāgataṃ rudraṃ viprā hyāpyāyayanti yat / ubhe saṃdhye hyupāsīnā gṛṇantaḥ sāmaṛgyajuḥ
Translation
विप्र दोन्ही संध्याकाळी उपासनेत बसून साम, ऋग् व यजुःचे स्तवन करीत अतीत व अनागत रूप रुद्राला तृप्त करतात.
Word by Word
atīta-anāgatampast and future (transcending time)
atīta-anāgatam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootatīta + anāgata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण rudram प्रति; द्वन्द्व (past and future)
rudramRudra
rudram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrudra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
viprāḥBrahmins/sages
viprāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvipra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (plural)
hiindeed
hi:
Sambandha (निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/हेत्वर्थक निपात
āpyāyayantithey nourish/strengthen
āpyāyayanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√pyā (धातु) + ā + causative (णिच्)
Formलट् (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; णिच्-प्रयोग (causative)
yatbecause/that which
yat:
Hetu/Viṣaya (हेतु/विषय)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक
ubheboth
ubhe:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootubhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन (dual); विशेषण saṃdhye प्रति
saṃdhyetwilights (dawn and dusk)
saṃdhye:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsaṃdhyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन
hiindeed
hi:
Sambandha (निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक निपात
upāsīnāḥhaving sat (in attendance)
upāsīnāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootupa-√ās (धातु) + kta (कृत्)
Formक्त (PPP) ‘upāsīna’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘having sat near/attending’
gṛṇantaḥpraising/reciting
gṛṇantaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√gṛ (धातु) + śatṛ (कृत्)
Formशतृ (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
sāma-ṛk-yajuḥSāma, Ṛg, and Yajus (Vedas)
sāma-ṛk-yajuḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsāman + ṛc + yajus (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (समाहार-द्वन्द्व collective); वेदत्रयम्