Shloka 23
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
विवेश तत्तदादित्यं तस्माद्रुद्रो ह्यसौ स्मृतः / उद्यतमस्तं यन्तं च वर्जयेद्दर्शनेरविम्
Transliteration
viveśa tattadādityaṃ tasmādrudro hyasau smṛtaḥ / udyatamastaṃ yantaṃ ca varjayeddarśaneravim
Translation
ते तेज त्या आदित्यात प्रवेशले; म्हणून तो ‘रुद्र’ म्हणून स्मरणात आहे. उगवता, मावळता आणि मध्यान्ही असलेला सूर्य थेट पाहणे टाळावे.
Word by Word
viveśaentered
viveśa:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√viś (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
tatthat
tat:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणार्थ (that)
tadthat (very)
tad:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; पुनरुक्त-विशेषण
ādityamthe Sun (Āditya)
ādityam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootāditya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
tasmātfrom that/therefore
tasmāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, पञ्चमी (ablative), एकवचन
rudraḥRudra
rudraḥ:
Karta/Viṣaya (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootrudra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
hiindeed/for
hi:
Sambandha (निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थक/निश्चयार्थक निपात
asauthat one (he)
asau:
Karta/Viṣaya (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootadas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
smṛtaḥis called/remembered
smṛtaḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√smṛ (धातु) + kta (कृत्)
Formक्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि (is called/remembered)
udyatamrising
udyatam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootudyata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (adjective) ravim प्रति
astamsetting (sun)
astam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootasta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘setting (state)’
yantamgoing, moving
yantam:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Root√yā (धातु) + śatṛ (कृत्)
Formशतृ (present active participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण ravim प्रति
caand
ca:
Sambandha (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
varjayetshould avoid
varjayet:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vṛj/√varj (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
darśanenaby looking/with sight
darśanena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootdarśana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (instrumental), एकवचन
ravimthe sun
ravim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootravi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन