Shloka 16
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
उग्रस्त्वं देव नाम्नासि इत्युक्तः सो ऽरुदत्पुनः / तं रुदन्तं कुमारं तु मारोदीरिति सो ऽब्रवीत्
Transliteration
ugrastvaṃ deva nāmnāsi ityuktaḥ so 'rudatpunaḥ / taṃ rudantaṃ kumāraṃ tu mārodīriti so 'bravīt
Translation
“तुझे उग्र देव हे नाव आहे,” असे सांगितल्यावर तो पुन्हा रडू लागला. रडणाऱ्या त्या कुमाराला तो म्हणाला—“मा रोदीः, रडू नकोस।”
Word by Word
उग्रःUgra (name)
उग्रः:
सम्बोधन (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; संबोधनार्थे नामरूपेण
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st case), एकवचन
देवO god
देव:
सम्बोधन (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन
नाम्नाby the name
नाम्ना:
करण (करण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन; करण/हेतु-भावे (instrumental: “by the name”)
असिare
असि:
क्रिया (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
वाक्यसम्बन्ध (उद्धरण)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formइत्यादि-उद्धरणसूचक-अव्यय (quotative particle)
उक्तःhaving been addressed/called
उक्तः:
कर्मणि-विशेषण (कर्मणि)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; “having been said/called”
सःhe
सः:
कर्ता (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अरुदत्cried
अरुदत्:
क्रिया (क्रिया)
TypeVerb
Rootरुद् (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषण (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
तम्him
तम्:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
रुदन्तम्crying
रुदन्तम्:
कर्म-विशेषण (विशेषण)
TypeVerb
Rootरुद् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; “crying”
कुमारम्the boy
कुमारम्:
कर्म (कर्म)
TypeNoun
Rootकुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तुindeed/but
तु:
वाक्यसम्बन्ध (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, अवधान/विरोधार्थक-निपात (particle: but/indeed)
माdo not
मा:
वाक्यसम्बन्ध (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (prohibitive particle)
रोदीःcry
रोदीः:
क्रिया (क्रिया)
TypeVerb
Rootरुद् (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; निषेधेन सह (with मा)
इतिthus
इति:
वाक्यसम्बन्ध (उद्धरण)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणसूचक-अव्यय (quotative)
सःhe
सः:
कर्ता (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
क्रिया (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद